Rok 2026 przyniesie rolnikom w Polsce istotne zmiany prawne i organizacyjne, które bezpośrednio wpłyną na rozliczenia podatkowe, dopłaty bezpośrednie oraz obrót ziemią rolną. W tym artykule omawiamy trzy najważniejsze zmiany, na które gospodarstwa rolne powinny się przygotować już teraz: obowiązkowy KSeF, pisemne umowy dzierżawy oraz nowe podejście do definicji aktywnego rolnika.

1. KSeF – obowiązkowe e‑faktury także dla rolników

KSeF a rolnicy – formalny obowiązek od kwietnia 2026 roku

Krajowy System e‑Faktur (KSeF) to państwowa platforma do wystawiania i odbierania faktur ustrukturyzowanych. Zgodnie z aktualnymi założeniami, rolnicy – w tym również czynni podatnicy VAT – co do zasady mają zostać objęci obowiązkiem wystawiania faktur w KSeF dopiero od 1 kwietnia 2026 roku.

Jest to termin późniejszy niż dla większości przedsiębiorców i ma stanowić okres przejściowy dla sektora rolnego, uwzględniający specyfikę gospodarstw, sezonowość sprzedaży oraz mniejszą liczbę dokumentów księgowych.

W praktyce KSeF będzie potrzebny już od 1 lutego 2026 r.

Choć formalny obowiązek wystawiania faktur przez rolników zacznie się w kwietniu 2026 r., w praktyce rolnicy – także vatowcy – będą musieli przystąpić do KSeF już od 1 lutego 2026 roku.

Od tego dnia większość firm działających na rynku rolnym – hurtownie nawozów i środków ochrony roślin, dealerzy maszyn, firmy paliwowe oraz usługowe – będzie wystawiać faktury wyłącznie w KSeF. Aby otrzymać fakturę zakupową, rolnik będzie musiał posiadać:

• aktywny dostęp do KSeF,
• nadane uprawnienia do odbioru faktur,
• ustalony sposób obsługi systemu (samodzielnie lub przez biuro rachunkowe).

Brak dostępu do KSeF może skutkować problemami z odbiorem faktur kosztowych, rozliczeniem VAT oraz dokumentowaniem kosztów produkcji rolnej.

Kogo dotyczy KSeF w rolnictwie?

• rolników – czynnych podatników VAT,
• gospodarstw prowadzących działy specjalne produkcji rolnej,
• rolników prowadzących dodatkową działalność gospodarczą.

Rolnicy ryczałtowi nadal nie będą zobowiązani do wystawiania faktur w KSeF, jednak również oni mogą pośrednio zetknąć się z systemem jako odbiorcy faktur od firm objętych obowiązkiem.

Jak się przygotować do KSeF?

• sprawdzić status VAT w gospodarstwie,
• uzyskać dostęp i nadać uprawnienia w KSeF,
• ustalić z biurem rachunkowym sposób obsługi e‑faktur.

2. Pisemne umowy dzierżawy – koniec „ustnych ustaleń”

Dlaczego pisemna dzierżawa będzie kluczowa?

Od 2026 roku pisemne umowy dzierżawy gruntów rolnych mają mieć znacznie większe znaczenie przy:

• ubieganiu się o dopłaty bezpośrednie,
• kontrolach ARiMR,
• ustalaniu, kto faktycznie użytkuje ziemię.

Dotychczas powszechne dzierżawy ustne mogą nie być uznawane jako wystarczający tytuł prawny do gruntów.

Co powinna zawierać umowa dzierżawy?

• dane właściciela i dzierżawcy,
• numery działek ewidencyjnych,
• powierzchnię i okres dzierżawy,
• podpisy obu stron (forma pisemna).

Nie zawsze wymagana będzie forma notarialna, ale umowa pisemna stanie się podstawą przy sporach i kontrolach.

Skutki braku umowy

• ryzyko utraty dopłat,
• problemy przy ekoschematach i płatnościach obszarowych,
• spory o prawo do użytkowania działek.

3. Aktywny rolnik – większy nacisk na faktyczną produkcję

Kim jest aktywny rolnik?

Status aktywnego rolnika ma potwierdzać, że dopłaty trafiają do osób rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą, a nie tylko posiadających ziemię.

Od 2026 roku planowane jest zaostrzenie kontroli i weryfikacji tego statusu.

Co może być sprawdzane?

• prowadzenie realnej produkcji roślinnej lub zwierzęcej,
• sprzedaż płodów rolnych lub produktów,
• ponoszenie kosztów (nawozy, środki ochrony, materiał siewny),
• zgodność powierzchni z wnioskami o dopłaty.

Kto może być zagrożony?

• właściciele gruntów oddających ziemię „nieformalnie”,
• osoby pobierające dopłaty bez faktycznej produkcji,
• gospodarstwa fikcyjne lub dzierżawy „na papierze”.

Co zrobić, aby zachować status aktywnego rolnika?

• uporządkować dzierżawy (pisemnie),
• dokumentować sprzedaż i koszty,
• zadbać o zgodność danych w ARiMR.

Podsumowanie – 2026 rok wymusi porządek w gospodarstwach

Rok 2026 będzie dla rolników momentem przełomowym. Cyfryzacja (KSeF), formalizacja dzierżaw oraz realne potwierdzenie aktywności rolniczej oznaczają więcej obowiązków, ale też większą przejrzystość. Może i tak ale jakim kosztem? – można się zapytać.

KSeF – wielkie zamieszanie, za miesiąc ma obowiązywać a tak naprawdę nikt nic nie wie. Ekonomiści przestrzegają przed KSeF, przedsiębiorcy mają nadzieję, ze nie wejdzie w życie…

Formalizacja dzierżaw – kolejna papierologia ma zastąpić zdrowe kupieckie zasady: ja ci puszczam grunt w dzierżawę, ty ją ode mnie dzierżawisz – nie mamy do siebie pretensji, więc jest OK…

Status aktywnego rolnika – inaczej mówiąc, rolnik będzie teraz tracić czas na udowadnianie, że „nie jest wielbłądem” ( złodziejem unijnych środków).

Może Cię zainteresować: