Od 1 stycznia 2026 roku rolnicy mieli być zobowiązani do prowadzenia w formie elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin.

Wszystko to za sprawą Rozporządzenia Komisji Europejskiej 2023/564, wprowadzającej obowiązek prowadzenia elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin przez wszystkich profesjonalnych użytkowników, w tym rolników. Celem było zwiększenie przejrzystości stosowania ŚOR, poprawa bezpieczeństwa żywności oraz umożliwienie skuteczniejszych kontroli.

Na szczęście, na skutek wielu protestów środowisk rolniczych i świadomości samego ministerstwa rolnictwa, że nie jesteśmy jeszcze przygotowani do wdrożenia unijnego rozporządzenia, ten obowiązek został odroczony do początku następnego roku. „Szczęście” może więc trwać tylko niecały rok a potem – w myśl powiedzenia „Co się odwlecze to nie uciecze” – będziemy zmuszeni dostosować się do przepisu.

A my pytamy się – Jaki jest w ogóle sens prowadzenia takiego rejestru? Przypomnijmy przytoczone wyżej pełne nadziei słowa z tekstu unijnego rozporządzenia: „zwiększenie przejrzystości stosowania ŚOR, poprawa bezpieczeństwa żywności oraz umożliwienie skuteczniejszych kontroli”. Podobne nadzieje przejawiają w Polsce szefowie różnych instytutów badawczych, widząc w rejestrze sumienny i całościowy wykaz używanych substancji aktywnych i sposobów ich stosowania. Tak, hmm, na pewno… Już to widzimy! Z naszych rozmów z rolnikami wyłania się zapowiedź rejestrowania zabiegów metodą „na odczepnego”. Rozmowy na ten temat wyglądają mniej więcej tak…

– Panie! Ja nie mam czasu na wypisywanie tych wszystkich głupot! Wiadomo, coś trzeba będzie napisać, żeby się nie czepiali, to napiszę, że na chwasty w zbożu dałem oprysk i na kłos jakiś fungicyd też coś zastosowałem, podobnie w rzepaku: na chwasty i na słodyszka, bo przecież nie uwierzą, że nie było dane. I to wszystko, nic więcej nie będę pisać!

Tak to ważne instytuty będą mogły prowadzić poważne badania na „rzetelnych danych”!

A tak w ogóle, to dlaczego my, rolnicy daliśmy sobie nałożyć to chomąto w postaci rejestrów stosowania środków ochrony roślin? Co to komu daje? Czemu to służy? Jaki jest sens stosowania tego rejestru? Naszym zdaniem – to nie ma żadnego sensu i poniżej to udowodnimy.

Jakie są konieczne dane w takim rejestrze?

Każdy wpis w ewidencji musi zawierać pełen zestaw informacji.

• Rodzaj zastosowania środka – np. oprysk polowy, zamgławianie w szklarni.
• Pełna nazwa handlowa środka ochrony roślin – wraz z rozszerzeniem cyfrowym i literowym.
• Numer zezwolenia środka – podany na etykiecie
• Data i dokładny czas wykonania zabiegu.
• Zastosowana dawka środka – np. w l/ha, kg/ha.
• Lokalizacja – np. nr działki pola, czy numer szklarni.
• Powierzchnia, na której wykonano zabieg.
• Nazwa uprawy oraz faza rozwojowa BBCH,
• Przyczyna wykonania zabiegu – np. zwalczanie chwastów, chorób, szkodników.

Idźmy po kolei.

Rodzaj zastosowania środka. Jest sobie gospodarstwo rolne: podwórze, budynki, dookoła pole, pod wiatą stoi opryskiwacz ciągnikowy. Gdzie ten opryskiwacz wykonywał zabieg? Pewnie w szklarni! A nie, nie zmieściłby się, zresztą gospodarz nie ma nawet tunelu. To pewnie na polu wykonywał oprysk polowy a nie zamgławianie w szklarni! A ciekawe, co chłop napisał w rejestrze?

Pełna nazwa handlowa środka ochrony roślin. Ważna rzecz, wiadomo! Jak kontroler przyjdzie i przeczyta, że był stosowany Butisan Star 416 SC, to będzie miał stuprocentową pewność (wynikającą z czego właściwie?), że na tym polu nie był stosowany np. Butisan Duo!

Numer zezwolenia środka. Nooo, tu będzie sajgon! Małe literki, słaby wzrok, pośpiech, błąd w przepisywaniu. Mały błąd i WIELKI PROBLEM, bo za stosowanie środka niezarejestrowanego na stronie Ministerstwa Rolnictwa grozi prokurator.

Data i dokładny czas wykonania zabiegu. Oczywiście bardzo ważna informacja o tym, czy zabieg zaczęliśmy o 10.00 czy 10.12 i czy to był piątek trzynastego czy sobota nieferalna. I oczywiście uczciwie trzeba pisać, o której skończyliśmy, bo Pan Kontroler nas ukarze, jeśli z jego ustaleń będzie wynikać, że zjechaliśmy z pola 15 minut później niż zanotowaliśmy.

Zastosowana dawka środka. Wiadomo, trzeba stosować zalecenia zgodne z etykietą. I trzeba mieć świadomość, że po pierwsze: etykieta zaleca dawki dla uśrednionych warunków stosowania, a po drugie, że wiele aktualnych badań zaleca inne dawki, dawki dzielone, łączenie substancji aktywnych w mniejszych dawkach niż zalecane pojedynczo. To dla wiadomości Pana Kontrolera, bo każdy rolnik – szczególnie plantator buraka cukrowego o tym wie!

Lokalizacja. Już nie wystarczy nazwa własna np. „Za stodołą”. Teraz trzeba będzie podać numer działki ewidencyjnej. Tak oczyma wyobraźni widzę, jak chłop opryskuje pole pszenicy położone na kilku działkach ewidencyjnych i notuje, że na działce numer 25 dał 1 l/ha a na działce numer 27 dał 1,2 l/ha (rozpiętość dawki zgodna z etykietą). A jeszcze bardziej mnie bawi jak widzę Pana Kontrolera, który sprawdza, czy rzeczywiście tak było…

Powierzchnia, na której wykonano zabieg. Aż dziw bierze, że przy opryskiwaniu części uprawy, nie wymaga się dokładnego określenia, czy ten kawałek nieopryskanego pola to jest od strony drogi czy od strony sławojki.

Nazwa uprawy oraz faza rozwojowa BBCH. Tu mi się przypomniała historia, jak to pewien rolnik opryskał pole pszenicy graminicydem kupionym do zwalczania chwastów jednoliściennych w rzepaku. Gdyby sobie wcześniej w rejestrze napisał co rośnie na polu, które jechał opryskać… Fazy rozwojowej już nie musiał sprawdzać, zdaje się, że w tym przypadku to nie miało większego znaczenia…

Przyczyna wykonania zabiegu. To jest szczyt szczytów!!! Nie wiem – chamstwa, bezczelności, biurokratycznego zadęcia? Naprawdę nie wiem, czy USTAWODAWCA uważa rolnika czy może Pana Kontrolera za imbecyla, który nie wie, że na przykład: zabieg herbicydem wykonuje się by zwalczyć chwasty a nie szkodniki czy choroby!!! Naprawdę trzeba pisać przyczynę wykonania zabiegu? Bo co, chłop sobie tak z nudów, pierwszym lepszym środkiem, co mu tam do ręki (opryskiwacza) wpadnie wykonuje zabieg pestycydem?